Home › Spiegel › Conversiewet en mij

Conversiewet en mij

In 2026 nam Nederland een wet aan die pogingen om iemands genderidentiteit te "veranderen of onderdrukken" strafbaar stelt. Ik las hem op een avond dat ik zelf weer aan mezelf twijfelde. Wat de wet mij ontneemt, is precies wat ik nodig heb.

Door Edward Jansen · 3 juni 2026

Wat de wet doet

De Wet conversiehandelingen verbiedt pogingen om iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Op papier symmetrisch — in de praktijk valt één kant van de medaille onder het strafrecht, en de andere kant onder de zorgverzekering. Eén richting van verandering wordt misdrijf. De tegenovergestelde richting, waarin het lichaam aangepast wordt aan de psyche, blijft reguliere zorg.

Wat ik nu doe in mijn verkenning

Ik schrijf brieven. Ik kijk in spiegels. Ik vraag mezelf elke maand opnieuw: ben ik wie ik denk te zijn, of ben ik wat ik denk te moeten zijn? Dat onderscheid is voor mij van levensbelang. Ik heb daarvoor een gesprekspartner nodig die mij niet meteen bevestigt, ook niet meteen tegenspreekt — iemand die met mij door de lagen heen durft te gaan.

Onder de Wet conversiehandelingen wordt zo'n gesprekspartner kwetsbaar. Als ik na ons gesprek tot een andere conclusie kom over mijn gender, kan haar exploratie achteraf gelezen worden als "poging tot beïnvloeding". Niet omdat zij dat probeerde — maar omdat het mogelijk is. Dat juridische risico verschuift de gesprekspraktijk. Een therapeut die wil voorbestaan, durft de open vragen niet meer te stellen.

Twee richtingen, ongelijke wet

Klassieke conversietherapie probeerde de psyche aan het lichaam aan te passen: gesprek, gebed, soms aversie. Zelden onomkeerbaar. Transitiegeneeskunde keert het om: het lichaam aanpassen aan de psyche. Puberteitsremmers, hormonen, mastectomie, vaginoplastiek. Definitief, fysiek, doorgaans onomkeerbaar.

Het mechanisme is identiek — congruentie afdwingen tussen lichaam en psyche. De wet behandelt ze ongelijk. De wet bestraft het gesprek en beschermt het scalpel.

Wat dit voor mijn afwegingen betekent

Ik wil niet dat iemand mij "ompoolt". Ik wil ook niet dat iemand mij "bevestigt" voordat ik mezelf gevonden heb. Tussen die twee polen ligt het therapeutische gesprek dat de tijd neemt — en dat is precies de zone die deze wet onhelder maakt. Wat is exploratie? Wat is beïnvloeding? Wie bepaalt dat, achteraf, bij een klacht?

Voor mij betekent dit: minder spreekkamers waar de open vraag nog veilig is. Meer trajecten waarin bevestigen de juridisch veiligste optie blijkt. En dus minder ruimte voor langzame zelfontdekking.

De definitiefout

De wet steunt op twee onverenigbare premissen. Als genderidentiteit een vaststaand innerlijk feit is — aangeboren, onveranderlijk — dan is fysieke transitie strikt genomen overbodig. Als identiteit kneedbaar is, dan is exploratie precies wat een mens nodig heeft. De wet combineert het meest restrictieve uit beide: zo vast dat bevragen strafbaar wordt, zo open dat het lichaam moet wijken.

Onomkeerbaarheid

Een gesprek dat misgaat veroorzaakt psychisch leed, soms ernstig. Het lichaam blijft heel. Een medisch traject dat misgaat laat geen borsten achter, geen vruchtbaarheid, verlaagde botdichtheid, seksuele functiestoornissen. Chloe Cole, Keira Bell, Clementine Breen. De wet die nu voorligt, kiest om de minst ingrijpende interventie strafbaar te maken en de meest ingrijpende te beschermen.

Wat ik nu doe met deze kennis

Ik bewaar mijn twijfel. Ik schrijf hem op — in de brieven, in de spiegels — want de gesprekspartner buiten mij wordt zeldzamer. Ik gebruik de Cass Review, de SBU, COHERE als ankers wanneer iemand zegt dat twijfel betekent dat je het echt bent. En ik weet: deze wet beschermt mij niet. Hij beschermt het pad dat ik misschien niet wil lopen, en sluit de bocht waarin ik mezelf nog had kunnen tegenkomen.