Is "bevestigen" hetzelfde als je lichaam aanvaarden?

Filosofe Evelyn Ball noemt medische gendertransitie geen bevestiging maar een vorm van zelfafwijzing. Wat ze blootlegt, raakt de kern van wat op deze site al vaker is beschreven: het verschil tussen een gevoel en de verklaring die je eraan geeft.

Een filosofe noemt bevestigende zorg zelfafwijzend

Op 18 september 2026 publiceerde filosofe Evelyn Ball bij de Ierse organisatie Genspect een essay met een ongemakkelijke omkering. Wat in de kliniek "gender-bevestigende zorg" heet, noemt zij liever een self-rejecting procedure — een zelfafwijzende ingreep. Haar redenering: lichaam en geest vormen samen één persoon. Wie zijn gegeslachtelijke lichaam afwijst, wijst niet zomaar een onderdeel van zichzelf af zoals je een verkeerde jas afwijst — hij wijst zichzelf af. "Bevestiging" is dan het verkeerde woord voor wat er gebeurt: geen bevestiging van wie je bent, eerder een vlucht bij wie je bent vandaan.

Het gevoel is echt, de interpretatie is een keuze

Ball maakt daarbij een onderscheid dat op mijngender.nl vaker terugkeert: tussen het gevoel zelf — schaamte, walging, onbehagen — en de interpretatie die iemand daaraan geeft. "Ik zit in het verkeerde lichaam" is voor haar geen vaststaand feit maar een interpretatie van een gevoel, een verhaal dat om het onbehagen heen wordt gebouwd. Zoals eerder op deze site werd betoogd over de uitspraak "ik voel me eigenlijk een meisje": het gevoel is reëel, maar het vertelt niets vanzelfsprekends over wat het betekent. Therapeutisch werk zou zich volgens Ball moeten richten op de vraag waarom een gevoel is gaan gelden als bewijs dat het lichaam fout zit — niet op het wegnemen van het lichaam waar het gevoel zogenaamd vandaan komt.

Het lokaas dat feller is dan het echte leven

Om te verklaren waarom die interpretatie zo aantrekkelijk wordt, leent Ball een begrip van de Nederlandse gedragsbioloog Nikolaas Tinbergen: de supernormale stimulus. Tinbergen liet zien dat dieren een overdreven kunstmatige prikkel — een groter, feller gekleurd namaakei — hoger waarderen dan het echte, onvolmaakte exemplaar. Ball past dat toe op de "technologisch haalbare geïdealiseerde zelf" die transitie belooft: een gladder, eenduidiger zelfbeeld dan het echte, complexe, soms teleurstellende lichaam dat iemand al heeft. Die belofte trekt de aandacht weg van het lichaam dat er werkelijk toe doet — het lichaam dat aandacht, begrip en verzorging nodig heeft, niet vervanging.

Wat dit betekent voor de Nederlandse praktijk

Dat raakt precies waar het Nederlandse debat over informed consent al langer over gaat. Als een arts of psycholoog het verlangen naar een ander lichaam behandelt als een op zichzelf staand feit — in plaats van als een interpretatie die onderzoek verdient — dan wordt medische bevestiging het eindpunt van een gesprek dat eigenlijk nog moest beginnen. Wie eerst hoort te vragen "waarom voelt dit lichaam verkeerd" en in plaats daarvan vraagt "welke ingreep wil je", slaat de stap over die Ball centraal stelt. Dit is onze eigen lezing van haar betoog, niet een conclusie die zij zelf over Nederland trekt.

Integreren in plaats van vervangen

De kern van Balls betoog is niet dat lijden onecht is — integendeel. Het is dat de weg terug naar jezelf zelden loopt via het wegnemen van het lichaam dat je hebt, en vaker via het leren bewonen ervan. Diezelfde beweging — het lichaam niet afwijzen maar er weer in leren wonen — is precies wat detransitioners beschrijven wanneer ze terugkijken op hun eigen traject; verhalen van mensen die na een transitie hun lichaam opnieuw leerden aanvaarden staan daar gebundeld. Wie hier eerder het dagboekfragment over de spiegel na twee jaar las, herkent dezelfde vraag: niet welk lichaam je zou willen hebben, maar wat het betekent om het lichaam te bewonen dat je al hebt.

Bronnen

Analyse en vertaling van de kernargumenten door de redactie van mijngender.nl; de duiding voor de Nederlandse praktijk in de paragraaf "Wat dit betekent voor de Nederlandse praktijk" is van de redactie, niet van Evelyn Ball.